Γιατί το σήμα Crossed Grain δεν μπαίνει σε φάρμακα, καλλυντικά ή προϊόντα υγιεινής
Το Σύστημα Αδειοδότησης του AOECS, που βασίζεται στο Πρότυπο AOECS για προσυσκευασμένα τρόφιμα, δεν επιτρέπει τη χρήση του Crossed Grain Trademark (σύμβολο «Διαγεγγραμμένο Στάχυ») σε φάρμακα, καλλυντικά ή προϊόντα υγιεινής.
Ο AOECS δημοσίευσε επικαιροποιημένο Έγγραφο Θέσης (Έκδοση 2, Αύγουστος 2024 – δημοσίευση Σεπτέμβριος 2024), εξηγώντας το σκεπτικό και δίνοντας πρακτικές οδηγίες για ασφαλείς επιλογές και σωστή ενημέρωση.
Τι είναι τα «έκδοχα» στα φάρμακα
Κάθε φάρμακο (ανεξάρτητα από τον τρόπο χορήγησης) περιέχει: δραστική ουσία (που προκαλεί το επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα) και έκδοχα. Τα έκδοχα είναι βοηθητικές ουσίες που συνδιαμορφώνονται με τη δραστική ουσία ώστε να εξασφαλίζουν σταθερότητα, να «δίνουν όγκο»/σχήμα σε στερεές μορφές (π.χ. δισκία), ή να βελτιώνουν τη βιοδιαθεσιμότητα (δηλαδή την απορρόφηση και αξιοποίηση από τον οργανισμό).
Σε ορισμένα φάρμακα χρησιμοποιούνται έκδοχα που μπορεί να σχετίζονται με γλουτένη (π.χ. άμυλο σίτου) για τεχνικούς λόγους ή λόγους βιοδιαθεσιμότητας. Συχνά, αν ένα εργαστήριο χρησιμοποιεί άμυλο (σιταριού ή πατάτας), το εφαρμόζει σταθερά σε όλες τις συνθέσεις του, καθώς ακόμη και μικρές αλλαγές στη φόρμουλα μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα και τη φαρμακολογική δράση του τελικού προϊόντος.
Είναι ασφαλή τα φάρμακα για άτομα με Κοιλιοκάκη;
Σύμφωνα με τον AOECS, οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανονισμοί για την παραγωγή φαρμάκων και οι απαραίτητοι έλεγχοι διασφαλίζουν ότι τα φάρμακα που κυκλοφορούν στην Ευρωπαϊκή αγορά μπορούν να θεωρηθούν ασφαλή και κατάλληλα για άτομα με Κοιλιοκάκη και για ασθενείς με Ερπητοειδή Δερματίτιδα.
Παρ’ όλα αυτά, τονίζεται η σημασία της συνεργασίας γιατρού–ασθενούς και της εξατομικευμένης προσέγγισης, ειδικά σε περιπτώσεις υπερευαισθησίας ή μακροχρόνιων θεραπειών.
Άμυλο σίτου ως έκδοχο: γιατί ο κίνδυνος είναι συνήθως πολύ μικρός
Το άμυλο σίτου μπορεί περιστασιακά να χρησιμοποιηθεί ως έκδοχο σε δισκία, κάψουλες ή χάπια, λειτουργώντας ως αραιωτικό, αποσυνθετικό, βελτιωτικό ροής ή συνδετικό. Ανάλογα με την ποιότητά του, μπορεί να περιέχει ίχνη γλουτένης.
Η Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία ορίζει ότι το άμυλο σίτου ως έκδοχο μπορεί να έχει έως 0,3% συνολική περιεκτικότητα πρωτεΐνης (3.000 mg/kg ή ppm). Ο AOECS επισημαίνει ότι, σε επίπεδο τελικού προϊόντος και λόγω της πολύ μικρής ποσότητας που λαμβάνεται μέσω των φαρμάκων, η δυνητική πρόσληψη γλουτένης είναι κατά κανόνα εξαιρετικά χαμηλή και δεν αναμένεται να δημιουργήσει κίνδυνο για τους περισσότερους ασθενείς.
Ωστόσο, συστήνεται επιπλέον προσοχή όταν απαιτείται μακροχρόνια χρήση φαρμάκου που περιέχει έκδοχο με πιθανή παρουσία γλουτένης, ιδίως σε άτομα με υπερευαισθησία.
Σημαντικό: Σε αντίθεση με τα τρόφιμα, δεν είναι πάντα υποχρεωτικό η πληροφορία για τα έκδοχα να αναγράφεται ευδιάκριτα στο κουτί. Συνήθως υπάρχει στο φύλλο οδηγιών (package leaflet).
Επιπλέον, τα φαρμακεία μπορούν να ελέγξουν τη σύνθεση μέσω του φαρμακευτικού λογισμικού.
Τι να κάνω πρακτικά ως ασθενής
- Ενημερώνω πάντα γιατρό και φαρμακοποιό ότι έχω Κοιλιοκάκη (ή/και Ερπητοειδή Δερματίτιδα).
- Αν πρόκειται για μακροχρόνια αγωγή ή χρόνια πάθηση, ζητώ να γίνει έλεγχος των εκδόχων και να διερευνηθεί αν υπάρχει εναλλακτική σύνθεση χωρίς άμυλο σίτου.
- Αν εμφανίσω συμπτώματα που θυμίζουν έκθεση σε γλουτένη μετά την έναρξη νέου φαρμάκου, επικοινωνώ άμεσα με τον θεράποντα ιατρό.
- Θυμάμαι ότι ορισμένα φάρμακα προκαλούν παρενέργειες που μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα επιμόλυνσης από γλουτένη και συνήθως υποχωρούν με την ολοκλήρωση της θεραπείας. Ελέγχω το φύλλο οδηγιών και συμβουλεύομαι επαγγελματία υγείας.
- Δεν ξεκινώ ή δεν διακόπτω φάρμακο χωρίς ιατρική οδηγία.
Καλλυντικά & προϊόντα υγιεινής με γλουτένη: τι λέει το AOECS
Για τα άτομα με Κοιλιοκάκη, η βασική ανησυχία σχετίζεται με την κατάποση γλουτένης. Προϊόντα που έρχονται σε επαφή μόνο με το δέρμα ή τους βλεννογόνους (π.χ. καλλυντικά, σαμπουάν, σαπούνια) δεν θεωρούνται επικίνδυνα ακόμη κι αν περιέχουν συστατικά που σχετίζονται με γλουτένη, γιατί τα μόρια της γλουτένης είναι πολύ μεγάλα για να περάσουν από το δέρμα στην κυκλοφορία του αίματος.
Ακόμη και προϊόντα όπως οδοντόκρεμες και κραγιόν (όπου μπορεί να υπάρξει ακούσια κατάποση), θεωρούνται γενικά ασφαλή, καθώς η ποσότητα που μπορεί να καταποθεί στη φυσιολογική χρήση είναι πολύ μικρή και είναι απίθανο να προκαλέσει πρόβλημα.
Πώς αναγνωρίζω συστατικά που σχετίζονται με γλουτένη
Δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία για ισχυρισμούς «χωρίς γλουτένη» στα καλλυντικά. Για τον λόγο αυτό, σημαντικό εργαλείο είναι το INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients), η διεθνής ονοματολογία συστατικών που χρησιμοποιείται στις συσκευασίες και μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό συστατικών που σχετίζονται με δημητριακά.
Τι ισχύει με τους ισχυρισμούς “gluten-free” στα καλλυντικά
Η Cosmetic Europe επισημαίνει ότι οι ισχυρισμοί στα καλλυντικά πρέπει να συμμορφώνονται με τον Κανονισμό (ΕΕ) 655/2013 και, γενικά, αποθαρρύνει τη χρήση ισχυρισμού «gluten-free», μεταξύ άλλων επειδή:
(α) ενδέχεται να μην προσφέρει ουσιαστικό πρόσθετο όφελος (πολλά καλλυντικά στην Ευρωπαϊκή αγορά είναι ήδη χωρίς γλουτένη),
και (β) μπορεί να υπονοεί λανθασμένα ότι το προϊόν προορίζεται για κατάποση.
Συμπέρασμα
O AOECS τονίζει ότι τα φάρμακα στην Ευρώπη θεωρούνται ασφαλή για τους πάσχοντες από Κοιλιοκάκη, με ιδιαίτερη έμφαση στην εξατομίκευση σε περιπτώσεις υπερευαισθησίας και σε μακροχρόνιες θεραπείες. Παράλληλα, τα καλλυντικά και προϊόντα υγιεινής δεν αποτελούν συνήθως κίνδυνο, καθώς η γλουτένη δεν απορροφάται από το ανέπαφο δέρμα και οι πιθανές ποσότητες ακούσιας κατάποσης είναι εξαιρετικά μικρές.
Για κάθε απορία ή ανησυχία, απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό και τον φαρμακοποιό σας.
