Διάγνωση κοιλιοκάκης με ενδοσκόπηση, βιοψία και ιστολογία

Κοιλιοκάκη | Διάγνωση

Διάγνωση κοιλιοκάκης: εξετάσεις, βιοψία και νεότερα δεδομένα

Η σωστή διάγνωση της κοιλιοκάκης είναι καθοριστική. Δεν βασίζεται σε μία μόνο ένδειξη, αλλά σε συνδυασμό ιατρικού ιστορικού, αιματολογικών εξετάσεων, ενδοσκόπησης/βιοψίας όπου χρειάζεται και αξιολόγησης από ειδικό γιατρό.

Πολύ σημαντικό: Μην ξεκινάτε διατροφή χωρίς γλουτένη πριν ολοκληρωθεί ο ιατρικός έλεγχος. Η αποφυγή γλουτένης μπορεί να μειώσει τα αντισώματα και να αλλοιώσει τα ευρήματα της βιοψίας, δυσκολεύοντας ή καθυστερώντας τη διάγνωση.

Πώς γίνεται συνήθως η διάγνωση;

1Συμπτώματα ή ομάδα κινδύνου

2Ιατρική αξιολόγηση

3Αιματολογικός έλεγχος

4Ενδοσκόπηση / βιοψία*

5Τελική διάγνωση

6Διατροφή χωρίς γλουτένη

*Εξαίρεση: Στα παιδιά, σύμφωνα με τις οδηγίες ESPGHAN, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία, όταν πληρούνται αυστηρά κριτήρια και η διαδικασία γίνεται από ειδικό παιδογαστρεντερολόγο.

Ποιος πρέπει να ελεγχθεί για κοιλιοκάκη;

Ο έλεγχος για κοιλιοκάκη μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα, ανεξήγητες ελλείψεις ή αυξημένος κίνδυνος λόγω άλλων νοσημάτων ή οικογενειακού ιστορικού.

Επίμονα πεπτικά συμπτώματα

Διάρροια, δυσκοιλιότητα, φούσκωμα, κοιλιακός πόνος ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Ανεξήγητες ελλείψεις

Χαμηλός σίδηρος, αναιμία, χαμηλή βιταμίνη D, οστεοπενία ή οστεοπόρωση.

Αυτοάνοσα νοσήματα

Όπως σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα.

Οικογενειακό ιστορικό

Συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με κοιλιοκάκη έχουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο.

Βήμα 1: Αιματολογικός έλεγχος

Η αρχική διερεύνηση γίνεται συνήθως με ειδικές αιματολογικές εξετάσεις για αντισώματα. Οι εξετάσεις αυτές πρέπει να γίνονται όσο το άτομο εξακολουθεί να καταναλώνει γλουτένη.

tTG-IgA

Αντισώματα έναντι της ιστικής τρανσγλουταμινάσης. Αποτελούν βασική εξέταση πρώτης γραμμής.

Ολική IgA

Ελέγχεται για να διαπιστωθεί αν υπάρχει έλλειψη IgA, που μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία των IgA εξετάσεων.

EMA-IgA

Αντισώματα ενδομυΐου. Χρησιμοποιούνται συχνά ως επιβεβαιωτική εξέταση, ιδιαίτερα σε ειδικά διαγνωστικά μονοπάτια.

DGP-IgG / IgG εξετάσεις

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε ειδικές περιπτώσεις, ιδίως όταν υπάρχει έλλειψη IgA.

Πρακτικά: Ένα θετικό αποτέλεσμα αντισωμάτων δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινήσει κάποιος μόνος του διατροφή χωρίς γλουτένη. Χρειάζεται αξιολόγηση από γαστρεντερολόγο ή παιδογαστρεντερολόγο.

Βήμα 2: Ενδοσκόπηση και βιοψία λεπτού εντέρου

Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στους ενήλικες, η διάγνωση επιβεβαιώνεται με γαστροσκόπηση και λήψη βιοψιών από το δωδεκαδάκτυλο. Η βιοψία επιτρέπει την αξιολόγηση της βλάβης στον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου.

Το βασικό ιστολογικό εύρημα είναι η βλάβη ή ατροφία των εντερικών λαχνών, μαζί με άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία φλεγμονής.

Ιατρικός έλεγχος και διάγνωση κοιλιοκάκης

Διάγνωση στα παιδιά: πότε μπορεί να μη χρειαστεί βιοψία;

Στα παιδιά και στους εφήβους, οι οδηγίες ESPGHAN επιτρέπουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις διάγνωση χωρίς βιοψία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η βιοψία «καταργήθηκε», αλλά ότι υπάρχει αυστηρό και συγκεκριμένο πρωτόκολλο.

Το no-biopsy pathway στα παιδιά μπορεί να εφαρμοστεί όταν:

το tTG-IgA είναι τουλάχιστον 10 φορές πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό όριο του εργαστηρίου,
το EMA-IgA είναι θετικό σε δεύτερο δείγμα αίματος,
η αξιολόγηση γίνεται από ειδικό γιατρό,
η οικογένεια έχει ενημερωθεί και συμφωνεί με τη διαδικασία.

Διάγνωση στους ενήλικες: τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα;

Στους ενήλικες, η βιοψία παραμένει πολύ σημαντικό εργαλείο επιβεβαίωσης. Οι νεότερες ευρωπαϊκές οδηγίες για ενήλικες αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν εξελισσόμενες διαγνωστικές στρατηγικές, αλλά η απόφαση πρέπει να εξατομικεύεται και να λαμβάνεται από ειδικό.

Με απλά λόγια: στους περισσότερους ενήλικες με υποψία κοιλιοκάκης, η διάγνωση στηρίζεται σε συνδυασμό θετικών αντισωμάτων και ιστολογικής επιβεβαίωσης, ενώ πιο σύνθετες περιπτώσεις χρειάζονται εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται γενετικός έλεγχος HLA-DQ2/DQ8;

Ο γενετικός έλεγχος δεν χρησιμοποιείται συνήθως ως πρώτη εξέταση για να «αποδείξει» την κοιλιοκάκη, γιατί πολλοί άνθρωποι έχουν HLA-DQ2 ή HLA-DQ8 χωρίς να νοσήσουν ποτέ.

Χρήσιμος σε αμφίβολες περιπτώσεις

Όταν τα αντισώματα, η βιοψία ή το ιστορικό δεν συμφωνούν μεταξύ τους.

Χρήσιμος όταν έχει κοπεί η γλουτένη

Μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό περαιτέρω διερεύνησης.

Πολύ χρήσιμος για αποκλεισμό

Η απουσία HLA-DQ2/DQ8 κάνει την κοιλιοκάκη πολύ απίθανη.

Συχνά λάθη στη διάγνωση

Κόβω τη γλουτένη πριν τις εξετάσεις

Μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.

Βασίζομαι μόνο σε συμπτώματα

Τα συμπτώματα δεν αρκούν για διάγνωση, γιατί η κοιλιοκάκη έχει πολλά πρόσωπα.

Κάνω “τεστ δυσανεξίας”

Τα μη τεκμηριωμένα τεστ δυσανεξίας δεν αποτελούν διαγνωστική μέθοδο για κοιλιοκάκη.

Ξεκινώ διατροφή μόνος μου

Η διατροφή χωρίς γλουτένη πρέπει να ξεκινά μετά τη διάγνωση και με σωστή καθοδήγηση.

Τι γίνεται μετά τη διάγνωση;

Μετά τη διάγνωση, το επόμενο βήμα είναι η εκπαίδευση στη διατροφή χωρίς γλουτένη, η αξιολόγηση πιθανών ελλείψεων και η συστηματική παρακολούθηση. Η σωστή καθοδήγηση βοηθά το άτομο να αποφύγει επιμολύνσεις, να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες και να ζήσει με ασφάλεια.

Επόμενο βήμα: Θεραπεία

Η διάγνωση είναι η αρχή. Διαβάστε τι σημαίνει στην πράξη η θεραπεία της κοιλιοκάκης και η αυστηρή δια βίου διατροφή χωρίς γλουτένη.

Μετάβαση στη θεραπεία κοιλιοκάκης

Πηγές & ενδεικτική βιβλιογραφία

“`