Τι είναι η γλουτένη

“`html
Τι είναι η γλουτένη
Ζωή χωρίς γλουτένη | Βασικές πληροφορίες

Τι είναι η γλουτένη;

Η γλουτένη είναι μια ομάδα πρωτεϊνών που βρίσκεται φυσικά σε ορισμένα δημητριακά, κυρίως στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, η γλουτένη ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα και μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο λεπτό έντερο.

Με απλά λόγια: η γλουτένη είναι η πρωτεΐνη που βοηθά το ζυμάρι να αποκτά ελαστικότητα και δομή. Για τους περισσότερους ανθρώπους δεν αποτελεί πρόβλημα. Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, όμως, ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν ανοσολογική αντίδραση.

Σε ποια δημητριακά βρίσκεται;

Σιτάρι

Περιλαμβάνει κοινό σιτάρι, σπέλτα/ντίνκελ, καμούτ και άλλα συγγενικά είδη.

Κριθάρι

Χρησιμοποιείται συχνά σε βύνη, malt, μπύρα και ορισμένα επεξεργασμένα προϊόντα.

Σίκαλη

Συναντάται σε ορισμένα ψωμιά, αρτοσκευάσματα και προϊόντα δημητριακών.

Πού μπορεί να υπάρχει γλουτένη;

Η γλουτένη μπορεί να βρίσκεται σε προφανή τρόφιμα, όπως ψωμί, ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα και δημητριακά πρωινού. Μπορεί όμως να υπάρχει και σε επεξεργασμένα προϊόντα όπου χρησιμοποιούνται συστατικά ή πρόσθετα που προέρχονται από δημητριακά με γλουτένη.

Προφανείς πηγές

Ψωμί, πίτες, ζυμαρικά, μπισκότα, κέικ, δημητριακά πρωινού, πίτσες.

Λιγότερο εμφανείς πηγές

Σάλτσες, έτοιμα γεύματα, παναρισμένα προϊόντα, ζωμοί, αλλαντικά ή προϊόντα με malt.

Επιμόλυνση

Ένα τρόφιμο χωρίς γλουτένη μπορεί να επιμολυνθεί κατά την παραγωγή, αποθήκευση ή προετοιμασία.

Σημαντικό για την κοιλιοκάκη: δεν αρκεί ένα προϊόν να μην έχει προφανώς σιτάρι. Χρειάζεται προσοχή στην ετικέτα, στα συστατικά, στην πιθανή επιμόλυνση και στον τρόπο παρασκευής.

Τι σημαίνει «χωρίς γλουτένη»;

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα διεθνή πρότυπα, ένα τρόφιμο μπορεί να φέρει την ένδειξη «χωρίς γλουτένη» όταν περιέχει έως 20 mg γλουτένης ανά κιλό προϊόντος, δηλαδή έως 20 ppm.

Το όριο των 20 ppm χρησιμοποιείται διεθνώς ως κριτήριο για την επισήμανση τροφίμων χωρίς γλουτένη. Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, η επιλογή αξιόπιστων προϊόντων και η αποφυγή επιμόλυνσης είναι καθοριστικής σημασίας.

Η βρώμη περιέχει γλουτένη;

Η βρώμη από τη φύση της δεν ανήκει στα βασικά δημητριακά που περιέχουν γλουτένη όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη. Ωστόσο, συχνά επιμολύνεται με γλουτένη κατά την καλλιέργεια, τη μεταφορά ή την επεξεργασία.

Πρακτικά: τα άτομα με κοιλιοκάκη πρέπει να επιλέγουν μόνο βρώμη που φέρει αξιόπιστη ένδειξη χωρίς γλουτένη και να συμβουλεύονται τον γιατρό ή τον διαιτολόγο τους, ειδικά στην αρχή της διατροφής χωρίς γλουτένη.

Γλουτένη και κοιλιοκάκη

Στην κοιλιοκάκη, η γλουτένη δεν προκαλεί απλώς ενόχληση. Προκαλεί ανοσολογική αντίδραση που μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των λαχνών του λεπτού εντέρου, μειωμένη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και ποικίλα συμπτώματα.

Για αυτόν τον λόγο, η διατροφή χωρίς γλουτένη στην κοιλιοκάκη είναι αυστηρή και δια βίου. Δεν πρόκειται για επιλογή τρόπου ζωής, αλλά για την απαραίτητη θεραπεία της νόσου.

Γλουτένη, αλλεργία στο σιτάρι και Non-Coeliac Gluten Sensitivity

Οι όροι αυτοί συχνά συγχέονται, όμως δεν σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Κοιλιοκάκη

Αυτοάνοση νόσος που προκαλείται από τη γλουτένη σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα.

Αλλεργία στο σιτάρι

Αλλεργική αντίδραση σε πρωτεΐνες του σιταριού, με διαφορετικό μηχανισμό και διαφορετική αντιμετώπιση.

Non-Coeliac Gluten Sensitivity

Γνωστή και ως ευαισθησία ή δυσανεξία στη γλουτένη. Δεν είναι κοιλιοκάκη και χρειάζεται διαφορετική αξιολόγηση.

Πηγές & ενδεικτική βιβλιογραφία

  • Codex Alimentarius – Standard for Foods for Special Dietary Use for Persons Intolerant to Gluten.
  • Regulation (EU) No 828/2014 on information to consumers on the absence or reduced presence of gluten in food.
  • World Gastroenterology Organisation – Global Guidelines on Celiac Disease.
  • Association of European Coeliac Societies (AOECS) – Information on gluten-free standards.
“`