Συχνές ερωτήσεις για τη διατροφή χωρίς γλουτένη
Πρακτικές απαντήσεις για τα δημητριακά, τα «ύποπτα» συστατικά, τα ποτά και την καθημερινότητα στο σπίτι και έξω από αυτό, με βάση τις τρέχουσες επιστημονικές οδηγίες και την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία.
Σημαντικό: η διατροφή χωρίς γλουτένη είναι η θεραπεία της κοιλιοκάκης και ακολουθείται αυστηρά και δια βίου. Για εξατομικευμένη καθοδήγηση, απευθυνθείτε στον γαστρεντερολόγο σας και σε διαιτολόγο με εμπειρία στην κοιλιοκάκη.
Τελευταία ενημέρωση: Νοέμβριος 2026
Δημητριακά & βρώμη
Μπορώ να τρώω βρώμη;
Η βρώμη περιέχει αβενίνη, μια πρωτεΐνη συγγενική με τη γλουτένη, σε μικρότερη ποσότητα και με χαμηλότερη τοξικότητα. Για τον λόγο αυτό η νομοθεσία της ΕΕ την κατατάσσει στα δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, αλλά επιτρέπει την ένδειξη «χωρίς γλουτένη» σε βρώμη που έχει παραχθεί ειδικά ώστε να μην επιμολυνθεί.
- Η απλή βρώμη του ραφιού επιμολύνεται συχνά από σιτάρι, κριθάρι ή σίκαλη και πρέπει να αποφεύγεται.
- Η βρώμη «χωρίς γλουτένη» είναι ασφαλής για τους περισσότερους. Οι νέες βρετανικές κατευθυντήριες οδηγίες (BSG, 2026) προτείνουν να συζητείται με τον γιατρό ήδη από την έναρξη της διατροφής χωρίς γλουτένη, με κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
- Μια μικρή μειονότητα αντιδρά και στη βρώμη χωρίς επιμόλυνση, λιγότερο από 10% των ατόμων με κοιλιοκάκη. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, η βρώμη αφαιρείται.
- Για τα παιδιά, η ESPGHAN (2024) συστήνει μόνο βρώμη χωρίς επιμόλυνση, σε συνεννόηση με τον παιδογαστρεντερολόγο.
BSG 2026 · ESPGHAN 2024 · Καν. (ΕΕ) 828/2014
Πού «κρύβεται» η γλουτένη στην ελληνική κουζίνα;
Πέρα από το ψωμί, τα ζυμαρικά και τις πίτες, προσέξτε ιδιαίτερα:
- Τραχανά, χυλοπίτες, κριθαράκι, πλιγούρι, κουσκούς, που γίνονται από σιτάρι.
- Φρυγανιά ή ψίχα ψωμιού σε κεφτέδες, μπιφτέκια, γεμιστά και ντολμάδες.
- Μπεσαμέλ (παστίτσιο, μουσακάς) και σάλτσες δεμένες με αλεύρι.
- Αλευρωμένα τηγανητά: μπακαλιάρος, καλαμαράκια, κολοκυθάκια, καθώς και ό,τι τηγανίζεται στο ίδιο λάδι.
- Κορν φλάουρ: ορισμένα προϊόντα στην αγορά είναι άμυλο σίτου και όχι καλαμποκιού. Ελέγχετε πάντα την ετικέτα.
- Γύρος, αλλαντικά, κύβοι ζωμού και μπαχαρικά-μείγματα, που συχνά περιέχουν αλεύρι ή φρυγανιά.
Για τα δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, δείτε τη σελίδα Τι είναι η γλουτένη.
Τι είναι το άμυλο σίτου χωρίς γλουτένη;
Είναι άμυλο σίτου που έχει υποστεί ειδική επεξεργασία, ώστε η γλουτένη να μειωθεί σε ίχνη. Χρησιμοποιείται για να βελτιώσει την υφή στο ψωμί και στα αρτοσκευάσματα χωρίς γλουτένη.
- Προϊόντα με άμυλο σίτου που φέρουν την ένδειξη «χωρίς γλουτένη» (έως 20 mg/kg) είναι κατάλληλα για άτομα με κοιλιοκάκη.
- Το σιτάρι αναγράφεται πάντα, τονισμένο, στα συστατικά, επειδή είναι αλλεργιογόνο. Γι' αυτό τα προϊόντα αυτά δεν είναι κατάλληλα για όσους έχουν αλλεργία στο σιτάρι.
Συστατικά & ετικέτες
Η δεξτρόζη, το σιρόπι γλυκόζης και η μαλτοδεξτρίνη από σιτάρι είναι ασφαλή;
Ναι. Η επεξεργασία τους είναι τόσο εκτεταμένη, ώστε δεν απομένει γλουτένη. Γι' αυτό η νομοθεσία τα εξαιρεί από τη δήλωση ως αλλεργιογόνα, μαζί με το σιρόπι γλυκόζης από κριθάρι και τα αποστάγματα. Αντίθετα, το εκχύλισμα βύνης και το ξίδι βύνης δεν είναι ασφαλή.
Αναλυτικά: Ετικέτες τροφίμων — Συστατικά που δεν δηλώνονται ως αλλεργιογόνα.
Μπορώ να τρώω μαγιά;
- Η φρέσκια μαγιά είναι φυσικά χωρίς γλουτένη.
- Η ξηρή μαγιά μπορεί να περιέχει άμυλο σίτου. Διαλέξτε προϊόν με την ένδειξη «χωρίς γλουτένη».
- Το εκχύλισμα μαγιάς και η μαγιά μπύρας μπορεί να προέρχονται από κριθάρι. Ελέγξτε την ετικέτα.
Η σάλτσα σόγιας είναι χωρίς γλουτένη;
Η συνηθισμένη σάλτσα σόγιας δεν είναι χωρίς γλουτένη, γιατί παρασκευάζεται παραδοσιακά με σιτάρι, το οποίο αναγράφεται στα συστατικά. Υπάρχουν όμως σάλτσες σόγιας και σάλτσες ταμάρι με την ένδειξη «χωρίς γλουτένη». Προσοχή και στις σάλτσες των ασιατικών εστιατορίων.
Μπορώ να τρώω προϊόντα με την ένδειξη «πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη»;
Η ένδειξη σημαίνει έως 100 mg γλουτένης ανά κιλό, δηλαδή έως πέντε φορές περισσότερο από το «χωρίς γλουτένη». Επιτρέπεται μόνο σε προϊόντα με ειδικά επεξεργασμένα συστατικά από δημητριακά με γλουτένη. Για άτομα με κοιλιοκάκη, η ασφαλής επιλογή είναι τα προϊόντα «χωρίς γλουτένη». Συζητήστε με τον γιατρό σας πριν καταναλώσετε τέτοια προϊόντα.
Περισσότερα: Τι σημαίνει νομικά «χωρίς γλουτένη».
Ποτά
Ποια αλκοολούχα ποτά μπορώ να πιω;
- Κρασί, αφρώδη κρασιά και μηλίτης: είναι χωρίς γλουτένη.
- Αποσταγμένα ποτά (τσίπουρο, τσικουδιά, ούζο, βότκα, ουίσκι, τζιν, ρούμι): είναι χωρίς γλουτένη ακόμη κι αν παράγονται από σιτάρι ή κριθάρι, γιατί η γλουτένη δεν περνά στο απόσταγμα.
- Λικέρ και αρωματισμένα ποτά: προσοχή στα συστατικά που προστίθενται μετά την απόσταξη.
Τα ποτά με περισσότερο από 1,2% αλκοόλ δεν υποχρεούνται να αναγράφουν όλα τα συστατικά. Τα αλλεργιογόνα όμως πρέπει πάντα να δηλώνονται, π.χ. «περιέχει κριθάρι», εκτός αν το όνομα του ποτού το περιέχει ήδη, π.χ. «μπύρα σίτου».
Μπορώ να πίνω μπύρα;
Η συνηθισμένη μπύρα (ξανθιά, μαύρη, weiss, stout) γίνεται με ζύμωση και όχι με απόσταξη, οπότε περιέχει γλουτένη. Υπάρχουν δύο είδη μπύρας «χωρίς γλουτένη», και τα δύο με έως 20 mg/kg:
- Από φυσικά χωρίς γλουτένη δημητριακά (π.χ. κεχρί, ρύζι, φαγόπυρο). Είναι η πιο ασφαλής επιλογή.
- Από κριθάρι με αφαιρεμένη γλουτένη, που πρέπει να αναγράφει «περιέχει κριθάρι». Μια γερμανική μελέτη του 2026 έδειξε ότι τα συνηθισμένα τεστ δεν εντοπίζουν όλα τα θραύσματα γλουτένης σε τέτοιες μπύρες. Το θέμα μελετάται ακόμη.
Στο σπίτι
Πώς αποφεύγω την επιμόλυνση στην κουζίνα;
Ακόμη και ελάχιστη ποσότητα γλουτένης αρκεί για να βλάψει το έντερο. Οι πιο συχνές πηγές επιμόλυνσης στο σπίτι:
- Τοστιέρα και φρυγανιέρα: κρατήστε ξεχωριστή συσκευή ή χρησιμοποιήστε ειδικές σακούλες τοστ.
- Βούτυρο, μαρμελάδες, πραλίνες, άλειμμα: ξεχωριστά βάζα ή καθαρό μαχαίρι κάθε φορά.
- Σουρωτήρι, ξύλο κοπής και ξύλινες κουτάλες: συγκρατούν υπολείμματα. Καλό είναι να υπάρχουν ξεχωριστά.
- Λάδι τηγανίσματος και νερό βρασμού: ποτέ κοινά με τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη.
- Επιφάνειες και αλεύρι: το αλεύρι αιωρείται στον αέρα. Μαγειρεύετε πρώτα τα πιάτα χωρίς γλουτένη και τα σκεπάζετε.
Πρέπει όλη η οικογένεια να τρώει χωρίς γλουτένη;
Δεν είναι απαραίτητο. Με καλή οργάνωση, δηλαδή ξεχωριστά σκεύη και ντουλάπι, ετικέτες στα βάζα και σωστή σειρά στο μαγείρεμα, μια κοινή κουζίνα μπορεί να είναι ασφαλής. Πολλές οικογένειες επιλέγουν τα κοινά γεύματα να είναι χωρίς γλουτένη, για απλότητα και ασφάλεια.
Έξω από το σπίτι
Πώς τρώω με ασφάλεια σε εστιατόριο ή σε ταξίδι;
- Στην Ελλάδα κάθε κατάστημα εστίασης οφείλει να σας ενημερώνει για τα αλλεργιογόνα και για την πιθανή επιμόλυνση. Αν σας δώσουν προφορικά την πληροφορία, πρέπει να υπάρχει και γραπτά στο κατάστημα.
- Δηλώστε ότι πρόκειται για κοιλιοκάκη και ρωτήστε για τη φριτέζα, το νερό στο οποίο βράζουν τα ζυμαρικά και τις επιφάνειες όπου ψήνεται η πίτσα.
- Στα ταξίδια, πάρτε μαζί σας μια κάρτα με την εξήγηση στη γλώσσα της χώρας και μερικά σνακ για ώρα ανάγκης.
Τι δικαιούστε και τι να ρωτάτε: Εστιατόρια, φούρνοι, χύμα, delivery.
Το παιδί μου τρώει στο σχολείο ή στην κατασκήνωση. Τι κάνω;
Δηλώστε γραπτώς τη διάγνωση και τις διατροφικές ανάγκες του παιδιού. Η νομοθεσία προβλέπει ότι, όταν οι ανάγκες καταγράφονται εκ των προτέρων, η πληροφορία για τα αλλεργιογόνα πρέπει να φτάνει στην ομάδα που ετοιμάζει τα γεύματα. Δείτε τον οδηγό Η κοιλιοκάκη στο σχολείο.
Κόστος & ΕΟΠΥΥ
Δικαιούμαι οικονομική ενίσχυση για τα προϊόντα χωρίς γλουτένη;
Ναι. Οι ασφαλισμένοι του ΕΟΠΥΥ με διαγνωσμένη κοιλιοκάκη δικαιούνται μηνιαία αποζημίωση για ειδικά προϊόντα χωρίς γλουτένη. Τα δικαιολογητικά, τα ποσά και τη διαδικασία θα τα βρείτε στον Πλήρη οδηγό συνταγογράφησης και αποζημίωσης.
Αν δεν βρίσκω ή δεν μπορώ να αγοράσω ειδικά προϊόντα, μπορώ να κάνω εξαίρεση;
Όχι. Ακόμη και μικρές ποσότητες γλουτένης προκαλούν βλάβη στο έντερο, ακόμη κι αν δεν έχετε συμπτώματα. Η βάση της διατροφής μπορεί να είναι φθηνά τρόφιμα, φυσικά χωρίς γλουτένη: όσπρια, ρύζι, πατάτες, καλαμπόκι, λαχανικά, φρούτα, κρέας, ψάρι, αυγά και γαλακτοκομικά. Δείτε τη σελίδα Προϊόντα χωρίς γλουτένη.
Συνεχίστε την ενημέρωση
Δεν βρήκατε την απάντηση που ψάχνατε;
Στείλτε μας την ερώτησή σας. Οι πιο συχνές προστίθενται σε αυτή τη σελίδα.
Πηγές
- BSG 2026: Κατευθυντήριες οδηγίες για την κοιλιοκάκη σε ενήλικες (Gut)
- ESPGHAN 2024: Διατροφή χωρίς γλουτένη σε παιδιά με κοιλιοκάκη
- Coeliac Australia: Βρώμη (2025)
- Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 828/2014
- Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011
- ΚΥΑ 1412/31883/2019: Αλλεργιογόνα σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα
- Νέα μέθοδος ανάλυσης για μπύρες χωρίς γλουτένη (2026)
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική ή διαιτολογική συμβουλή.






