Κοιλιοκάκη | Συμπτώματα

Συμπτώματα κοιλιοκάκης: μια νόσος με πολλά πρόσωπα

Η κοιλιοκάκη δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να προκαλεί έντονα πεπτικά συμπτώματα, ήπια και άτυπα συμπτώματα, εξωεντερικές εκδηλώσεις ή ακόμη και να παραμένει «σιωπηλή» για χρόνια.

Το βασικό μήνυμα: η απουσία διάρροιας ή έντονων ενοχλήσεων από το έντερο δεν αποκλείει την κοιλιοκάκη. Πολλά άτομα διαγιγνώσκονται λόγω αναιμίας, χαμηλού σιδήρου, κόπωσης, οστεοπενίας, δερματικών εκδηλώσεων, άλλου αυτοάνοσου νοσήματος ή ελέγχου λόγω οικογενειακού ιστορικού.

Γιατί τα συμπτώματα διαφέρουν τόσο πολύ;

Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοση νόσος που ενεργοποιείται από τη γλουτένη σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα. Η φλεγμονή και η βλάβη στο λεπτό έντερο μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, αλλά οι εκδηλώσεις δεν περιορίζονται πάντα στο πεπτικό σύστημα.

Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες και οργανισμοί, όπως η World Gastroenterology Organisation και το NIDDK, τονίζουν ότι τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης ποικίλλουν πολύ και μπορεί να αφορούν τόσο το έντερο όσο και άλλα συστήματα του οργανισμού.

Σημαντική αλλαγή στη σημερινή εικόνα της νόσου: η κοιλιοκάκη δεν θεωρείται πλέον μόνο παιδική νόσος με διάρροια και απώλεια βάρους. Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία και συχνά παρουσιάζεται με μη κλασικά ή ελάχιστα συμπτώματα.

Συμπτώματα του Πεπτικού

Τα πεπτικά συμπτώματα είναι πιο συχνά στα παιδιά, αλλά μπορούν να εμφανιστούν και στους ενήλικες. Μπορεί να είναι συνεχή ή να εμφανίζονται περιοδικά.

Διάρροια

Χρόνια ή επαναλαμβανόμενη διάρροια, με ή χωρίς απώλεια βάρους.

Δυσκοιλιότητα

Η κοιλιοκάκη μπορεί να εκδηλωθεί και με δυσκοιλιότητα, ειδικά στα παιδιά.

Φούσκωμα

Κοιλιακή διάταση, αέρια ή αίσθημα βάρους μετά το φαγητό.

Κοιλιακός πόνος

Πόνος ή δυσφορία στην κοιλιά, συχνά χωρίς σαφή εξήγηση.

Ναυτία ή έμετοι

Μπορεί να εμφανίζονται σε ορισμένα άτομα, κυρίως σε παιδιά.

Απώλεια βάρους

Ή δυσκολία πρόσληψης βάρους και ανάπτυξης στα παιδιά.

Άλλα συμπτώματα

Πολλοί άνθρωποι με κοιλιοκάκη δεν εμφανίζουν έντονα πεπτικά συμπτώματα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η νόσος εντοπίζεται επειδή υπάρχουν ευρήματα ή συμπτώματα από άλλα συστήματα.

Αναιμία / χαμηλός σίδηρος

Μία από τις συχνές αιτίες διερεύνησης, ειδικά όταν δεν εξηγείται αλλιώς.

Κόπωση

Επίμονη κούραση, αδυναμία ή μειωμένη αντοχή.

Οστά

Οστεοπενία, οστεοπόρωση ή χαμηλή βιταμίνη D.

Δέρμα

Ερπητοειδής δερματίτιδα, δηλαδή έντονα κνησμώδες εξάνθημα που σχετίζεται με την κοιλιοκάκη.

Στόμα

Άφθες, στοματικά έλκη ή προβλήματα στο σμάλτο των δοντιών.

Νευρολογικά

Πονοκέφαλοι, μουδιάσματα, αστάθεια ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα σε ορισμένες περιπτώσεις.

Γονιμότητα

Διαταραχές κύκλου, υπογονιμότητα ή επαναλαμβανόμενες αποβολές έχουν αναφερθεί σε ορισμένα άτομα.

Ήπαρ

Ανεξήγητη αύξηση τρανσαμινασών μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο για κοιλιοκάκη.

Συμπτώματα στα παιδιά

Στα παιδιά, η κοιλιοκάκη μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη, τη θρέψη και την καθημερινή λειτουργικότητα. Η ESPGHAN επισημαίνει ότι η νόσος στα παιδιά παραμένει συχνά υποδιαγνωσμένη λόγω της ποικιλίας των συμπτωμάτων.

Ανάπτυξη

Χαμηλό βάρος, καθυστέρηση ανάπτυξης ή χαμηλό ανάστημα.

Κοιλιά

Φούσκωμα, κοιλιακή διάταση, πόνος ή αλλαγές στις κενώσεις.

Συμπεριφορά

Ευερεθιστότητα, κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση ή αλλαγές στη διάθεση.

Θρέψη

Έλλειψη σιδήρου, βιταμινών ή μειωμένη όρεξη.

Σιωπηλή ή υποκλινική κοιλιοκάκη

Σε ορισμένα άτομα υπάρχουν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στο έντερο ή θετικές εξετάσεις, αλλά τα συμπτώματα είναι ελάχιστα ή απουσιάζουν. Αυτό συχνά αναφέρεται ως σιωπηλή ή υποκλινική κοιλιοκάκη.

Η World Gastroenterology Organisation αναφέρει ότι πολλοί άνθρωποι μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί παρά τις αλλοιώσεις στον βλεννογόνο του εντέρου. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο έλεγχος ομάδων αυξημένου κινδύνου έχει ιδιαίτερη σημασία.

Παράδειγμα: κάποιος μπορεί να μην έχει διάρροια ή πόνο στην κοιλιά, αλλά να διαγνωστεί μετά από έλεγχο για χαμηλό σίδηρο, Hashimoto, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή επειδή υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη.

Πότε αξίζει να μιλήσετε με γιατρό;

Η διερεύνηση για κοιλιοκάκη αξίζει να συζητηθεί με γιατρό όταν υπάρχουν επίμονα ή ανεξήγητα συμπτώματα, αλλά και όταν ανήκει κάποιος σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Επίμονα πεπτικά συμπτώματα

Διάρροια, δυσκοιλιότητα, φούσκωμα ή πόνος που επιμένουν.

Ανεξήγητες ελλείψεις

Σίδηρος, φυλλικό οξύ, βιταμίνη D ή άλλα θρεπτικά συστατικά.

Αυτοάνοσα νοσήματα

Όπως Hashimoto ή σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1.

Οικογενειακό ιστορικό

Συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με κοιλιοκάκη έχουν αυξημένο κίνδυνο.

Μην κόβετε τη γλουτένη πριν τον έλεγχο: η διατροφή χωρίς γλουτένη πριν από τις εξετάσεις μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα και να δυσκολέψει τη διάγνωση. Πρώτα μιλήστε με γιατρό.

Κάντε το τεστ συμπτωμάτων

Το παρακάτω τεστ είναι ένα εργαλείο ευαισθητοποίησης. Δεν αποτελεί διάγνωση και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από γιατρό. Μπορεί όμως να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε ενδείξεις που αξίζει να συζητήσετε με ειδικό.

Σχετικές σελίδες

Για να συνεχίσετε την ενημέρωση:
Διάγνωση κοιλιοκάκης | Θεραπεία κοιλιοκάκης | Τι είναι η κοιλιοκάκη

Πηγές & ενδεικτική βιβλιογραφία

  • World Gastroenterology Organisation – Global Guidelines on Celiac Disease.
  • NIDDK – Symptoms & Causes of Celiac Disease.
  • ESPGHAN – Guidelines for Diagnosing Coeliac Disease in Children and Adolescents.
  • Caio G. et al. Celiac disease: a comprehensive current review. BMC Medicine, 2019.
“`